Część główna

Psie serce

Zbliżone do ludzkich zachowania i cechy psów nie są wyłącznie wymysłem ich właścicieli. Nasi ulubieńcy potrafią więcej, niż się nam wydaje.

MAGDALENA FRENDER

Doberman pinczer Donnie miał trudne dzieciństwo. Ponad rok spędził w klatce w sklepie zoologicznym. Gdy wreszcie go kupiono, długo był nieufny wobec właścicielki, nie dawał się głaskać. Wreszcie kiedyś pozwolił się przy.tulić. Tego samego dnia pani Donniego natknęła się w ogrodzie na coś niezwykłe.go. Znalazła zabawki ułożone na trawie - dużego pluszowego misia obejmującego małą żabę. Układ maskotek był dziełem psa. Z czasem się okazało, że Donnie, który miał w nowym domu kilkadziesiąt przytulanek, często układał je w przemyślany sposób. Niekiedy wszystkie maskotki trzymały się za łapy albo przytulały, innym razem leżały daleko od siebie, jakby się nie lubiły.

Poruszona zachowaniem psa właścicielka zadzwoniła do dr Barbary Smuts, psychologa zwierząt z University of Michigan Badaczka początkowo nie chciała wie.rzyć w zaskakujące zdolności Donniego. Jed.nak po zainstalowaniu kamery wideo w ogrodzie wszystko stało się jasne. Pies rzeczywiście układał zabawki, co według dr Smuts było z jednej strony przejawem jego niezwykłej inteligencji, a z drugiej - sposobem na odreagowanie traumy z dzieciństwa.

Ludzkie cechy psów nie są wyłącznie wymysłem zakochanych w nich właścicieli. Nasi ulubieńcy potrafią więcej, niż nam się wydaje. Są inteligentne, obdarzone intuicją i poczuciem sprawiedliwości. Mają też zdolność empatii. Taka była konkluzja pierwszej międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej tym zwierzętom, którą zorganizowano miesiąc temu w Budapeszcie.

Psy doskonale nas rozumieją, często lepiej niż ludzie. Patrząc człowiekowi głębo.ko w oczy, potrafią bezbłędnie odgadywać jego intencje. Są w tym lepsze nawet od naszych najbliższych kuzynów - małp naczelnych. Dowiódł tego dr Michael Tomasello z Instytutu Maksa Plancka w Niemczech podczas eksperymentów przeprowadzonych na 21 psach i 16 szym.pansach. Badacz ukrył przed zwierzętami jedzenie w jednym z dwóch szczelnie za.mkniętych plastikowych pojemników, tak by nie mogły znaleźć go po zapachu. Następnie dawał zwierzętom różne wskazówki, mające ułatwić im odnalezienie smakołyków - wskazywał palcem, patrzył w kierunku pudełka albo nim potrząsał.

Okazało się, że psy zawsze rozumiały intencje badacza. Potrafiły odnaleźć pojemnik zjedzeniem, nawet gdy mężczyzna wskazywał go jedynie wzrokiem. Co innego szympansy. One nie ro.zumiały, o co chodzi wpatrującemu się w pudełko człowiekowi. Zaskakujące, że nie po.trafiły odnaleźć naczynia zjedzeniem nawet wtedy, gdy badacz wskazywał je palcem. Jednak radziły sobie lepiej, kiedy musiały wydedukować, gdzie znajduje się smakołyk - badacz potrząsał pustym pojemnikiem, a małpy domyślały się, że skoro w tym naczyniu nic nie ma, drugie musi być pełne. Z tego doświadczenia wynika, że psy potrafią nawiązać lepszy kontakt z człowiekiem niż szympansy. Są wyczulone na to, co mówimy. Możliwe, że nie rozumieją skomplikowanych zdań i dłuższych wypowiedzi. - Ale przebywając z człowiekiem, uczą się wyławiać pojedyncze słowa, szczególnie te, które dobrze im się kojarzą, jak na przykład "spacer" czy obiad" - tłumaczy Antonina Kondrasiuk,zoopsycholog, ucząca właścicieli czworonogów porozumiewania się ze swoimi pupilami. Właściciele zwierząt twierdzą, że ich ulubieńcy znają 30-40 wyrazów. Jednak bywają zdolniejsze. W 2004 r. Juliane Kamiński z Instytutu Maksa Plancka w Lipsku zainteresowała się psem Rico rasy border collie. Badaczka wyliczyła, że znał on znaczenie ponad 200 słów! Kojarzył głów.nie nazwy zabawek i przynosił je z pokoju.

Ostatnio naukowcy rozpoczęli eksperymenty z jeszcze bardziej utalentowanym językowo psem. Suka Betsy rasy border collie opanowała znaczenie ponad 300 słów. Ale rozumienie ludzkiej mowy to niejedy-na umiejętność czyniąca z niej psiego geniu.sza. Betsy to pierwszy pies, u którego naukowcy stwierdzili umiejętność rozpoznawania przedmiotów na zdjęciach. Gdy podczas opracowanego przez uczonych testu właścicielka pokazała psu zdjęcie kolorowego talerza do gry Frisbee sfotogra.fowanego na białym de, Betsy pobiegła do kuchni, gdzie schowane były różne zabawki, i przyniosła tę grę. To zdolności świadczące o inteligencji wyróżniającej psy spośród innych zwierząt. Szympans}' czy delfin\' można ich nauczyć, ale tylko po intensywnym treningu. Psy mają to w genach.

Czworonogi te należą do zwierzęcej elity także ze względu na rozwiniętą inteligencję emocjonalną. Według niektórych badacz}' potrafią odróżnić, co jest dobre, a co złe. Prof. Marc Bekoff z Uni.versity of Colorado w Boulder sądzi, że psy mają moralność. Według badacza walki prowadzone przez te zwierzęta dla zabawy rzadko zamieniają się w krwawe bitwy, po.nieważ stosują się one do znanych sobie zasad i oczekują od innych zwierząt, że też będą ich przestrzegały. Co więcej, psy wiedzą, co to sprawiedliwość. Do takich wniosków doszła Friederike Rangę z uni.wersytetu w Wiedniu. Uczona poddała zwierzęta serii testów - za podniesienie łapy nagradzała je smakołykiem. Kiedy prosiła jednego psa, by podał łapę, ale nie dała mu w zamian jedzenia, zwierzę i tak jej słuchało i wykonało polecenie 30 razy.